|
? jy swfy injI imlx vwly ny swnMU Awpxy
Gr dyvI pUjw ivc bulwieAw hovy qW AsIN kI
krIey?
- qusIN pUjw dw Dwn lYx qoN ienkwr
kr dyvo, pRSwd-pwxI Ckxw-Ckwauxw pUjw ivc
Swml nhIN[
? kI AKMf pwTIAW nUM idqI mwieAw pUjw
ivc Swml hY?
- nhIN, auh pwTIAW dI imhnq dw Pl
hY[gurU gRMQ swihb dy hjæUr AweI cVHq pUjw
ivc Swml hY[
? kI gurU ky lMgr ivcoN pRSwd Ckxw vI
pUjw dw Dwn hY?
- nhIN[ auh "pRSwd" gurU
dI ikrpw hY[ jy koeI Awp dw injI kMm krky
rojæwnw lMgr dI Jwk rKy qW auh pUjw dw
Dwn bx jWdw hY[
? kI AsIN Kwlsqwn bxwaux ivc XkIn krIey
jW nW?
- svwl Kwlsqwn dw nhIN[ svwl is`KI
hoNd kwiem rKky iejæq qy svY-mwx nwl jIaux
dw hY[
? kI isKW dIAW gulwmI dIAW jMjæIrW lQ
jwxgIAW jW hor mjæbUq ho jwxgIAW?
- is`K gulwmI leI pYdw nhIN hoieAw[is`K
"bwdSwh jW bwgI" hoieAw krdw hY
[
? kI isK nUM Awpxy nwm nwl "sRI"
Sbd dI vrqoN nhIN krnI cwhIdI ?
kyvl "sRI" ilKxw gulwmI
dw icMn hY[ jdoN ik Kwlsw, qy pMQ pws,
BweI, bwbw, isrdwr, Kwlsw, qy isMG swihb
Awid vrgy aucy sucy qy cVHdI klw vwly "Alkwb"
mOjUd hn[
? keI AwdmI AKMf pwT hox smyN mMjI swihb
nwl Dwgw bMnH idMdy hn Aqy Bog aupRMq ausnUM
Kohlky AwpxI bWh nwl "rK" vjoN
bMnH ky AwpxI riKAw hox dw XkIn krdy hn[
kI ieh vihm nhIN?
- ieh iblkul vihm hY[ gurmq
ivc Dwgy qvIqW nUM koeI QW nhIN[ kyvl bwxI
suxn qy mMnx dw hI Asr ho skdw hY[ is~K
dI riKAw Akwl purK krdw hY Dwgy qvIq nhIN[
? gurm`q qy mn-m`q kI hY[ ieh ikvyN
pqw lgdw hY ikhVw kMm gurm`q hY qy ikhVw
mn-m`q hY?
- gurbwxI Aqy pMQ vloN bxweI rihq
mrXwdw Anuswr jIvn nUM clwauxw gurm`q hY,
ies dy ault AwpxI mrzI jW duinAwvI rsmo
rvwjW Anuswr clxw mn-m`q hY[
gurbwxI dw pwT krn, sqsMg krn qy is`K ivdvwnW
dIAW pusqkW pVHn nwl Aqy jIvn vwly gur isKW
dI sMgq krn nwl gurmq dI soJI Aw jWdI hY[
? kI AYsw pRbMD nhIN ho skdw ik isK
rihq-mrXwdw dIAW kwpIAW hr gurduAwry ivc
rKIAW jwx?
-gurduAwry Drm-pRcwr dy somy hn[ies
leI hr gurduAwry ivc bwkI Dwrimk pusqkW
dy nwl isK rihq mrXwdw vI pRbMDkW nUM
rKxI cwhIdI hY[
? gurU gRMQ swihb ivc aus nUM gurU mMnxw
ikqy nhIN iliKAw, spSt kro?
- gurU vwk hY:- "bwxI gurU gurU
hY bwxI"[ gurU gMRQ swihb ivc gurbwxI
drz hY ies leI ieh swfw gurU hY[ iek mhwrwj
dw vwk ieMv vI AwauNdw hY:- poQI prmySr
kw Qwn[ iPr gurU Arjn dyv jI ny PurmwieAw
hY:- "Qwl ivic iqin vsqU peIau squ
sMqoKu vIcwro" AMimRq nwm Twkur kw
pieE ijs kw sBu ADwro[
? kI AnMd kwrj gRMQI pwsoN krvwauxw
jrUrI hY jW koeI dUjw isK vI krvw skdw hY?
- koeI vI mrXwdw gRMQI qoN krvwauxI
jrUrI nhIN[ rihq mrXwdw qoN jwxU koeI vI
gurU kw isK hr mrXwdw qy isK sMskwrW nUM
isry cVHw skdw hY[
? lwvW jW iksy hor pRogrwm smyN gurduAwry
ivc PotogRwPI jwiez hY?
- PotogRwPI krn smyN mhwrwj dw siqkwr
qy mrXwdw dw iDAwn r~Kxw cwhIdw hY[ vYsy
Poto lYx leI koeI pRvwixq mrXwdw nhIN[
? qusIN kihMdy ho ik isK buq-pRsq nhIN
iPr koeI isK vYSxo dyvI qy buqW vwly mMdrW
ivc ikauN jWdy hn?
- aunHW nUM is`K-mq dI smJ nhIN[ dyKx
nUM BwvyN auh isK pRqIq huMdy hn[
? sMpt pwT kI huMdw hY[ kI auh isK-rihq
mrXwdw Anuswr pMQ ivc prvwn hY ik nhIN?
- F~kx nw bMd hox dI ikirAw nUM sMpt
AwiKAw jWdw hY[ pwKMfIAW ny keI pRkwr dy
sMpt pwT clwey hoey hn[ isK-rihq mrXwdw
ivc ies dw koeI izkr nhIN[
? iek swDWrn isK ijsny hwlW AMimRq nhIN
CikAw auh SRo: gu: pR: kmytI dIAW coxW ivc
ihsw lY skdw hY jW nhIN?
- jo isK ds gurU swihb dI bwxI gurU
gMRQ swihb qy Brosw rKdw hY[ dwhVI kys
nhIN ktwauNdw, Srwb nhIN pINdw qy mUl-mMqr
dw pwT jwxdw hy auh SRo: gu: pR: kmytI dw
votr ho skdw hY[
? jy koeI swDwrn isK bgYr AMimRq Ckx
qoN rihq rK lvy qW kI auh AMimRqDwrI nwl
bYT ky ieko Qwl ivc pRSwd Ck skdw hY jW
nhIN?
- nhIN bgYr AMimRq rihq
rKx vwlw ByKI mUrK isK hY[ aus dI QwlI
ivc AMimRqDwrI nhIN C`k s`kdw [ auN\ pMgq
ivc bYT ky hr pRwxI mwqr nwl gurU kw isK
aUc nIc dy Byd-Bwv qoN ibnw pRSwd Ck s`kdw
hY[
?keI AMimRqDwrI swDwrn isKW nwl eIrKw
qy nPrq krdy hn[ ikauN?
- auh jrUr iksy swD dy cyly hoxy hn
jo eIrKw qy nPrq krdy hn[ gurU ky isMG
qy hr pRwxI-mwqr nwl ipAwr krdy hn[ qy
Kws aunHW gurU nwnk nwm lyvw nwl ijhnW ny
hwlW AMimRq pwn nhIN kIqw auh Kwlsy dI
pnIrI hY[
? kI srkwr Drm qy isAwsq nUM Af krn
dy kwnUMn rwhIN gurU goibMd isMG jI dy bxwey
AsUl “Drm qy isAwsq” iek hn nUM Kqm
kr skxgy?
- ieh isKW ny ^ud hI vyKxw hY ik isKW dw
Drm qy isAwsq ikQy myl KWdy hn[ Drm qy
isAwsq nUM kwnUMnW nwl vKrw nhIN kIqw jw
skdw[
? gurU goibMd isMG jI dI bwxI gurU gMRQ
swihb ivc drz ikauN nhIN
- kysr isMG iCbr ny bMswvlI nwmy ivc
iliKAw hY:- ik dsvyN pwqswh ny gurU-gdI
ibrwjx smyN AnMdpur swihb (dmdmw swihb)
ivKy Awid gRMQ swihb, nwvyN mihl dI bwxI
Swml krky dubwrw ilKrwieAw sI[ aul mOky
isKW ny dovyN (Awd qy dsc) gMRQ iek ijld
(bIV) ivc iekTy krn dI bynqI kIqI pr gurU
swihbW ny prvwn nhIN sI kIqI[ AYsw nw krn
dw kwrn gurU jI Awp jwxdy hn[
? gurU goibMd isMG jI Awpxy srIrk jwmy
ivc sRI AMimRqsr ikauN nw gey?
- gurU qyg bhwdr swihb nUM DIr mlIAw
q ymIixAW ny sRI drbwr swihb nhIN vVn idqw
sI, gurU goibMd isMG jI ny AMimRqsr Aw ky
AwpixAW nwl aulJxw Xog nhIN smiJAw hovygw[
? gurduAwrw mnI-krn qy gurduAwrw hym-kuMt
Swihb SRomxI kmytI ny prvwn ikauN nhIN kIqy?
- ieh ieiqhwsk gurduAwry nhIN[ SRomxI
gurduAwrw pRbMDk kmytI dy hoNd ivc Awaux
qoN bwAd ivc bxy hn[
? gurU goibMd isMG jI ny ikrpwn pihnx
dw hukm sMn 1699 ivc kIqw pr Aj kl dy bMdUk
qy dUjy hiQAwrW swhmxy ikrpwn kI hY?
- ikrpwn Awid kwl qoN clI AwauNdI hYjo
"SkqI" dw icMnH hY[ jo ikrpwnDwrI
hY auh sB SsqrW dw siqkwr gurU goibMd isMG
jI dy vwk, "ijqy Ssqr nwmM [ nmskwr
qwmM ] krdw hY[
? kI Awid gMRQ qy dsm gMRQ sI
bwxI ivc koeI Prk hY?
- AMimRq nUM swkwr krn leI iqMn
bwxIAW dsm gRMQ dIAW Aqy do bwxIAW Awid
gRMQ dIAW pVHIAW jWdIAW hn[Awid gRMQ nUM
guruqw pRwpq hY[ pr dsm gRMQ dIAW kuJ bwxIAW
hI ruhwnIAq nwl sbMDq hn[
? gurU goibMd isMG jI ny kdI iksy nUM
isKI qoN nhIN CyikAw sI[ hux isKW nUM Akwl
qKq qoN Cykx dw irvwz ikauN cl ipAw hY?
- isKW nUM pMQ ivcoN Cykx dw
irvwj qy QoVy smyN qoN cilAw hY[is`K ieiqhws
Anuswr jo gurU dy mukwbly ivc Awp dMBI gurU
bxdy sn, auhnW nUM pMQ ivcoN CyikAw jWdw
irhw hY ijvyN mIxy, msMd, DIr mlIey, rwm
reIey Awid-
? pRSn gurU goibMd isMG jI nUM pihlW
bwj kdoN qy ikQoN imilAw sI?
- bwj iek iSkwrI pirMdw hY[ gurU Arjn dyv
jI mhwrwj dy smyN qoN iSkwrI pMCI gurU drbwr
ivc mOjUd rihMdy sn[ gurU hrgoibMd swihb
Aqy gurU goibMd isMG jI dy icty bwjW dI
vDyry pRisDI ho geI[ gurU drbwr ivc keI
bwj Awey[
? 'ku~Tw' qoN kI Bwv hY[ gurU goibMd
isMG jI ny "k`uTw" Kwxw mnHW kIqw
hY mhW pRSwd AQvw Jtkw jW iSkwr Ckx dI Kul
idqI hY[ ikauN? jdoN ik dohW qrIikAW nwl
jIv hiqAw huMdI hY[
- muslmwnI FMg nwl klmw pVHky ADI Swh-rg
ktky jIv dy mwrn nUM "k`uTw" AwKdy
hn[ ku`Tw Kvw ky iksy nUM muslmwnI SrHW
ivc ilAwaux dw iek qrIkw hY[ J`tkw sqoqr
pVHky ADI Swh-rg ktky jIv nUM iek dm mwrn
nUM J`tkw AwKdy hn[ iSkwr qy J`tky dy qrIky
nwl bxwieAw mws "isMG BojNn" jW
"mhW pRSwd" AKrjauNdw hY[ jIv
hiqAW qy roj mnuK AMn Kw ky qy pwxI pI ky
vI krdw rihMdw hY[
? AMimRq DwrI isMG dw ikhVw krm krn
nwl AMimRq KMfn ho jWdw hY qy ausnUM dubwrw
AMimRq C`kxw pYNdW hY?
kysW dI by-AdbI, qMbwkU-noSI, pR-iqRAw
pr purK gmn, qy ku`Tw, iehnW ivcoN iksy
kurihq dy krn nwl AMimRq BMg ho ky isMG
piqq ho jWdw hY[
? kI isMGW ny gurU goibMd isMG jI pwsoN
lVn-mrn dw vrdwn ilAw hoieAw hY jW iehnW
nUM Awps ivc lVn dw srwp hoieAw hoieAw hY?
- gur isK vr-srwp nUM nhIN mMndw[ ieh
Bwxy dy ivru`D krm hY[ auN\ hI AMimRq ivc
lV-mrn dI SkqI hY[jdoN nwm bwxI dw AiBAws
qy ismrn dI Gwt Aw jWdI hY qW Awps ivc vI
lV pYNdy hn[
? isK Drc ivc iksy prkwr dw "cwlIhw"
k`txw prvwx hY?
- cwlIhw k`txw iek vihm qy mn-m`q hY[
iesdI is`KI ivc koeI QW nhIN
? kI kwrn hY ik gurU goibMd isMG jI
ny 4 bjr kurihqW ivc Srwb Swml nhIN kIqI?
- ieh qW gurU mhwrwj hI jwx skdy hn[
? kibXo vwc cOpeI dSmyS jI ny kdoN qy
iks smyN ivc aucwrI[ cun cun SqrU hmwry
mwrIAih qoN ikhVy SqrU dw Bwv hY?
- ieh cOpeI gurU goibMd isMG ny sqX
sMD qy dIrG dwVH, qy dulih dyeI dw pRsMg
ibAwn kridAW Awpxy vloN sqluj dy kMFy BgOr
dy sQwn auqy aucwrn kIqI mMnI jWdI hY[jo
dsm bwxI dy cirqR nMbr 404 ivc AMkq hY[
gurU swihb dy sqrU kyvl auh rucIAW hn[jo
jIv AMdr mrn dw fr pYdw krdIAW hn Aqy "qv
crxn"ivc mn nUM itkx nhIN idMdIAW[iehnW
SqrUAW dy mrn nwl hI jIv Akwl srUp ho skdw
hY[
? Kwlsw so jo kry inq jMg dw kI Bwv
hY?
- hr vyly jMg leI iqAwr-br-iqAwr rihxw
hI Kwlsw jI dw krq~v hY[
? qyg bhwdr boilAw Dr peIey Drm nw CofIeY
gurbwxI hy jW bwhr dI pMgqI hY, jo Awm rwgI
pVHdy hn?
- ieh gurbwxI nhIN Awm lokW dy mUMh
cVI lokokqI hY[ ieh ies qrHW hY:-
"icq crn kml kw Awsrw icq crn kml sMg
joVIey[ mn locy buirAweIAW gur SbdI ieh
mn hoVIey[ bwh ijnHW dI pkVIey isr dIjY
bWh nw CofIey[ gurU qyg bhwdr boilAw Dr
peIey Drm nw CofIey[
? gurduAwry ivc sincrvwr mKwxy PulIAW
dw pRSwd lok ilAwauNdy hn ies dw kI ArQ
hY? kI ausdw vrqwauxw qy lYxw gurmq
Anuswr TIk hY?
ieh sMgqW dw sQwink irvwz hovygw mrXwdw
kyvl kVwh pRSwd hI hY[
? kI srwD dw gurm`q nwl koeI sbMD hY?
srwD dy vihm dw KMfn hI srwD Kws vwilAW
vwsqy gurbwxI dw Purmwn hY:-
gurbwxI Anuswr ieM\ hY:-
"vFIAih hQ dlwl ky
musPI ieh kryie[[
nwnk Agy so imly ijh Kty
Gwlih dyie[[
XQw:- jIvq ipqr nw mwny
koaU,mUey srwD krweI[
? Aj kl keI sjx gurduAwry ivc cwh qy
pUVIAW jW mTIAW vrqwauNdy hn[ kI ieh TIk
hY? kI ausnUM gRihx kIqw jw skdw
hY?
- jo Kwx Xog pdwrQ hn gRihx kr lYxy
cwhIdy hn[ gurU ky isK nUM iksy Kwx pIx
vwlI cIj qoN nPrq nhIN krnI cwhIdI[ jo
srIr ivc vkwr pYdw nw krdI hovy[
? swfy gurduAwry, lok bzurgW dwdy, dwdI,
nwnw, nwnI, mry hoey ipqw mwqw dI Xwd ivc
Ardws krvwauNdy hn[ kI ieh gurmq Anuswr
TIk hY? keI swl-b-swl pwT vI krvwauNdy
hn?
- isK rihq mrXwdw Anuswr:- iksy mry
hoey pRwxI nimq dsvyN idn qoN bwAd koeI
krm krnw mn-m`q hY[ bzurg nimq swl-b-swl
pwT qy Ardws krnIAW bwhmx rIqI hY[ijsnUM
ihMdU iKXwh AwKdy hn[
? mws Kwx bwry gurmq Anuswr kI ivcwr
hY?
bwkI vsqUAW vWg jy muAwPk hY qW KwE
vrnw mq KwE[ jy mws Kwxw hovy qW J`tkw
jW iSkwr hI C`kxw cwhIdw hY[ ku`Tw nhIN
Kwxw cwhIdw[
? iksy dI imrqU qoN bwd jW iksy nvIN
inXukqI vyly keI p~g bnHwaux dI rsm krky
AQvw dsqwr Byt krky jW-nSIn muk~rr krdy
hn[ ies bwry gurmq rihxI dI hY?
bwkI smwjk rsmW vWg ieh vI iek smwjk
rsm hY[ gurm`q dw ies nwl koeI sMbMD nhIN[
? AKMf pwT dy Bog smyN Awm sdw-pqr dyx
dw rvwj cl ipAw hY[ Gr dw mwlk pRwhuixAW
dy Awaux jwx dy ivhwr ivc ruiJAw rihMdw
hY[ ausnUM pwT dw Bog qy kIrqn suxn dw
ivhl hI nhIN imldw[ kI ieh gurm`q hY?
- pwT suxnw qy Aml krnw zrUrI hY[ pRwhuxcwrI
bwd ivc hY[
? keI QweIN AKMf pwT dy Bog smyN APsrW
leI qy ivSyS ivQkqIAW dy bYTx leI aucycI
QW rKI jWdI hY[ Gr vwly Awp bwhroN auhnW
nUM nwl ilAw ky ivSyS QW qy ibTw ky iPr
dUjy dI aufIk ivc bwhr cly jWdy hn[ kI
ieh qrIkw TIk hY?
- ieh Gor mn-m`q hY[ gurbwxI dI qy
sMgq dI by-AdbI hY[ sqsMg ivc sB brwbr
hn[
? ieiqhws ivc iliKAw hY ik sRI ikRSn
jI hI gurU goibMd isMG jI sn? kI ieh TIk
hY?
- nhIN ieh glq hY[ gurU goibMd isMG
jI ny ikRSn nUM "AtyrU" AQrw jnwnIAW
nUM Cl ky KVn vwlw iliKAw hY[ ieiqhwskwr
jo mrjI hY ilK idMdy hn[
? ijs qrHW gur is`K ikrpwn-DwrI huMdw
hY[ ihMdU bodI jnyaU qy it`kw lgwauNdy
hn pr keI ihMdU ieh Dwrn nhIN krdy kI auh
iPr vI ihMdU rih skdy hn?
- ies pRSn dw auqr iksy mn dy SMkrw
cwrIAw qoN puCxw cwhIdw hY[ jo ihMdU Drm
bwry AQwrtI hn,
? isK nUM dwhVI bMnxI cwhIdI hY jW KulHI
rKxI cwhIdI hY?
- ijvyN mrzI hY dwhVy dI sMBwl kro[
mrXwdw dw ies nwl koeI sbMD nhIN[
? isKW ivc vI bwkIAW vWgMU kursI dI
BuK dw lwlc bhuq vD igAw hY[ ieh kdoN Kqm
hovygw?
- KudgrjI nwl kursI dw lwlc AwauNdw
hY[ iqAwg kurbwnI qy pr-aupkwr dI Bwvnw
nwl ieh Kqm ho jWdw hY[ guru imhr kry[
? aus gRMQ dw nwm dso ijs ivc guru goibMd
isMg jI vloN nIl gaU dw iSkwr krn bwry iliKAw
hY?
- guru goibMd isMG jI mhwrwj dy ricq
dsm gRMQ dI bicqr nwtk bwxI ivc dsvyN pwqSwh
dy sRI pwauNtw swihb ivcrn smyN dw sRI muK
vwk ies prkwr hY:-
“qdh ky isMG Gny cun mwry
roJ rIC bhu BWq ibcery
XQw
“BWq BWq bn Kyl iSkwrw
? gMgU rsoeHI dy kMm dy nwl isAwxw vI
sI[ aus ny AijhI bdnwmI Ktx vwlI kwrvweI
ikauN kIqI[ ik ausdy ipCly jnm dy sMskwr
qy nhIN sn?
rwvx ny cwr vyd dw igAwqw hox dy bwvjUd
sIqw curw leI sI[ bwlm pMfq ny ivSnUM huMidAW
ivcwry bl rwjy nwl Cl qy DoKw kIqw sI[
guru higoibMd swihb nUM bwlk rUp ivc iek
Kyfwny bRwhmx ny zihr dy ky mwrn dw Xqn
kIqw sI[ AijhI hI koeI rUh gMgU ivc vI
ho skdI hY[
? pMjwb Aqy is~K kOm dw ikqnw nukswn
ho igAw hY pr AkwlIAW nUM Ajy vI Akl nhIN
AweI kI kwrn hY?
- qn, mn, Dn pMQ qoN kurbwn krn vwilAW
nUM igAwn hwsl huMdw hY qy KudgrzI qy haumY
ivc PisAW dI Akl mwrI jWdI hY[
? kI pIrW PkIrW jW dyvI dyviqAW dy mMdrW
dw pRSwd is~K lY skdw hY jW nhIN?
nhIN lY skdw[ ies nwl is~KI-isdk fol
jWdw hY[
? keI bIbIAW vIrvwr qy mMglvwr nUM kysI
Asnwn krnw Aqy Swm nUM JwVU dyxw[ kMm qurn
ligAW ipCoN Awvwz mwrn qy in`C mwrn nUM
bd-Sgn smJdIAW hn[ ikauN?
- ieh sB vihm hn[ gur is~K Sgn-ApSgn
nhIN mMndy[
gurvwk hY:
Sgn-ApSgn iqs kau lgy
ijs cIq n AwvY]“
? mYN AMimRqDwrI isMG hW qy rwq nUM
vI gwqry ikrpwn pw ky r~Kdw hW pr QohVw
muSkl lgdw ikauNik keI vwr koeI b~cw rwq
nUM nwl sO jWdw hY[ jy swhmxy r~K leI jwvy
qW quhwfw kI iKAwl hY?
- ikrpwn sOx ligAW isrhwxy r~KxI
koeI hrz nhIN[
? gurU goibMd isMG jI ny ikqnIAW SwdIAW
kIqIAW sn qy aunHW dIAW pqnIAW dy kI nwm
sn?
- do[ mwqw jIqo jI qy mwqw suMdrI jI[
ieko hI pqnI dy do nwm sn[ A~gy pyky shuirAW
dy nwm dw &rk huMdw sI auh hI hY[ do
nwm krky BulyKw pYNdw hY pr ipqw dw qy ipMf
dw nwm ieko hI hY[
mwqw swihb kOr jI ny gurU goibMd isMG jI
dI pqnI bxn leI pRx kr ilAw sI[ mhwrwj ny
aunHW nwl SwdI kr leI sI pr ijnsI sbMD koeI
nhIN sn[ ies krky aunHW nUM "kuAwr
folw" ikhw jWdw sI[ Awp nUM Kwlsw
pMQ dI mwqw krky snmwinAw jWdw hY[
? pMjwb qy dyS qoN bwhr is~KW
auqy zulm ho rhy hn[ mn bhuq duKI hY ies
qrHW is~KW dw kI bxygw?
- gurU BlI krygw[ musIbqW kOmW dy isdk
qy idRVHqw dw iemiqhwn huMdIAW hn ijQoN
A~gy vI hmySW musIbq smyN is~K pMQ cVHdI
klw ivc jWdw hY qy hux vI jwvygw[
? kI is~KW nUM gurduAwirAW qoN ibnHw
hor suswietIAW bxw lYxIAW cwhIdIAW hn[
ijvyN suKmxI syvw suswietI, jW dSmyS syvw
suswietI Awid?
- gurduAwry sq-sMg leI hn[ EQy pRcwr
leI jW sMgqW dy pRbMD leI syvw suswietIAW
bxw lYx dw koeI hrj nhIN[ ijnHW dw inSwnw
cODr nhIN syvw hoxw cwhIdw hY[ gurUAW
dy nwm jW iksy bwxI dy nwc qy iksy suswietI
dw nwm r~Kxw aus di qOhIn hY ikauNik gurU
qy gurbwxI doS rihq hn jdoN ik suswietI
qy aus dy mYNbrW ivc keI pRkwr dIAW mnu~KI
KwmIAW qy kmzorIAW ho skdIAW hn.
? GrW ivc gurU gRMQ swihb dw pRkwS krnw
cwhIdw hY jW nhIN?
- kyl aus nUM Gr ivc pRkwS krnw cwhIdw
hY jo mrXwdw Anuswr Awp syvw sMBwl kr skdw
hovy[
? kVwh pRSwd dI dyg vrqwaux qoN bwd
jy bc jwvy qy iPr aus ivc hor smgrI imlw
ky jW iksy hor vsqU nwl rlw ky CkI jw skdI
hY jW nhIN?
brwbr vsqUAW dw ivDI Anuswr iqAwr kIqw
hI AKvw skdw hY[ hor iksy cIz ivc rlwaux
nwl mrXwdw dy ault ho jWdw hY[bicAw pRSwd
sMgq ivc dubwrw vrqw dyxw Xog hY
? AMimRq Ckx qoN bwd is~K dI zwq-pwq
kwiem rihMdI hY jW Kqm ho jWdI hY?
- Kwlsw jwq pwq nUM nhIN mMndw[
? iek gur is~K nUM dUjy nwl is~K smJ
ky ipAwr krnw cwhIdw hY jW aus dI zwq-pwq
vyK ky?
- is~KI dw ipAwr sB qoN auqm qy zwq
pwq qoN rihq hY[
“ gur is~KW ieko ipAwr
gur imqW puqW BweIAW[[”
? pMjW isMGW dy lMgr dI kI iv`DI
hY[ ies dI kI mhwnqw hY[ jy isMGW dI igxqI
Ckx vyly v`D ho jwvy qW kI krnw cwhIdw hY?
- Awpxy h~QIN dsW nuMhW dI ikrq ivcoN
grIb qy AiBAwgqW nUM pRSwd Ckwauxw TIk hY[
igxqI muk~rr nhIN[ Bojn Ckwaux aupRMq Awp
vI Ardws ivc Swml hovy[ loVvMdW qoN ibnW
r~ijAW nUM rjwauNdy iPrnw bRwhmxI vihm hY[
? kI lohVI dy iqauhwr dI is~KI ivc koeI
mhwnqw hY?
- isvwey gurpurb dy iksy iqauhwr dI
vI is~KI ivc koeI mhwnqw nhIN[ vihmW-BrmW
qy PjUl-KrcI dI C~t cu~kx qoN iehnW iqauhwrW
ivc kuJ nhIN ipAw[
? is~K rihq mrXwdw Anuswr gurbwxI dy
pwT vwly kmry ivc j~l dw korw GVw, nwrIAl,
dysI iGE dw dIvw jgwauxw ivvrjq hY[ iPr
vI keI pwTI ieh qy hor ihMdU rIqIAW krdy
hn[ ikauN?
- rihq mrXwdw dI AigAwnqw kwrn Aijhy
mn-m`q dy krm krdy hn[
?Ardws vyly guru gRMQ swihb nUM cOr
krnI ikqnI ku zrUrI hY?
- rihq mrXwdw Anuswr “jo s~jx sRI guru
gRMQ swihb dI qwibAw hovy auh vI au~T ky
cOr kry.
? guru gRMQ swihb ivc guru mhwrwj ny
mhW-pRSwd Ckx bwry jW nw Ckx bwry kuN iliKAw
hY ik nhIN?
- mhW-pRSwd Ckx jW nw Ckxw quhwfI AwpxI
mrzI hY pr jIv-ihMsw dy vihm krky nw Ckxw
mUrKqw hY[ guru nwnk dyv jI ny jIv-ihMsw
dy vihm nUM KMfn kridAW PurmwieAw hY[
“mws mws kr mUrK JgVy
igAwn iDAwn nhIN jwxy[[”
“kOx mws kOx swg khwvy
iks mih pwp smwxy[”
? lohVI purb mnwaux dw kI kwrn hY qy
is~KI ivc ies dI kI mh~qqw hY? kI gurduAwry
ivc lohVI mnweI jw skdI hY?
- lohVI smyN SUdr lok bRihmxw dI hvn
dI rIs nwl bgYr X`g-mrXwdw qoN iql Awid
smgrI pw ky Agn dyvqy dI pUjw krdy sn bwd
ivc ies ny iqauhwr dI Skl lY leI hY[is`KI
ivc ivc ies dI koeI QW nhIN[ gurduAwirAW
ivc gurpurb hI mnwauxy cwhIdy hn[ mn-m`q
dy iqauhwr nhIN[
? buMigAW dw kI ieiqhws hY?
- is~K imslW dy srdwrW ny AwpxI AwpxI
irhwieS leI sRI drbwr swihb qy hor keI ieiqhwsk
gurduAwrw swihbwn ivKy buMgy bxwey sn[
? hT-Xog Aor qp~isAw swDxI gurmq nhIN[
iPr Ardws ivc hTIAW, jpIAw, qpIAW dw iDAwn
Dwrn dI ikauN pRyurnw hY?
- h~T-Xog Aqy qp~isAw Awid dy bRihmxI
krm gurmq ivc ivvrjq hn[ Ardws ivc auhnW
hTIAW, jpIAW, qpIAW dw iDAwn DwirAw jWdw
hY ijnHW dy nwc ismrn kridAW, AnykW srIrk
kSt J~ly pr is`KI isdk nhIN hwirAw[ ShIdIAW
pRwpq kr gey[
? mwGI dI sMgrWd dw iKcVI nwl kI sbMD
hY?
- ieh iek Pokt rsm hY[ ies dw is`KI
nwl koeI sbMD nhIN[
? Sincrvwr nuM gurduAwry ivc CoilAW
dw pRSwd krwaux dw kI kwrn hY?
- ieh koeI mrXwdw nhIN[ jdoN mrzI hY
lMgr ivc Coly bxw skdy ho[
? ieQy iek bIbI AwpxI m`J qoN imrcW
vwr rhI sI[ aus ny AwiKAw ik ies nUM burI
nzr l`g geI hY[ kI nzr l`gx vwlI g`l TIk
hY?
- jo nwm nhIN jpdw aus nUM qy aus dy
pSUAW nUM sB kuJ ho skdw hY[ jo ismrn kry
aus dy nyVy koeI SY nhIN AwauNdI[ BYVI
qy cMgI donoN nzrW huMdIAW hn[ ijs dw mno-ivigAwnk
Asr kudrqI huMdw hY[ ies dw ielwz vI mno-ivigAwn
rwhIN hI sMBv hY[
? jy koeI AwdmI is`K dy nyVy bIVI pINdw
hovy qW aus nUM kI krnw cwhIdw hY?
pihlW qy aus nUM bMd krn leI bynqI kro[
jy auh mnu`K hY qW h`t jwvygw[ jy auh pSU
ibrqI dw mwlk hY qW aus qoN Awp dUr ho jwvo[
? gurduAwrw swihb ivKy l`gy inSwn swihb
dy coly dw rMg kysrI hoxw cwhIdw hY jW koeI
hor vI ho skdw hY?
inSwn swihb dy poSwky dw rMg kysrI nhIN,
bsMqI jW surmeI hoxw cwhIdw hY[ hor koeI
rMg nhIN ho skdw[
? Swm nUM kIrqn sohly dw pwT rihrws
swihb dy pwT dy nwl hI kIqw jw skdw hY jW
sOx vyly krnw hY?
- kIrqn soihly dw pwT sOx vyly krn dI
mrXwdw hY[
? Gr ivc Swm nUM rihrws swihb dI Ardws
KVy ho ky krnI cwhIdI hY jW bYiTAW vI ho
skdI hY?
- Ardws KVy ho ky donoN h`Q joV ky iekwgr-icq
ho ky krnI cwhIdI hY[ jy KVy hox dI mzbUrI
hovy qW bYT ky Ardws krn ivc vihm nhIN krnw
cwhIdw hY[
? AKMf pwT jW guru gRMQ dI hzUrI ivc
cwh jW hor koeI cIz CkxI jwiej hY jW nhIN?
-jy v`Krw pRbMD nw hovy qW guru gRMQ
swihb vwly kmry ivc cwh Awid ivvrjq nhIN[
? kI forI vwlI ikrpwn jW KMfw ikrpwn,
kMGw for nwl bMnH ky gl ivc ltkwauxy TIk
hn?
- rihq-vwn isMG leI gwqry ikrpwn pwauxI
zrUrI hY[ KMfw ikrpwn kMGw bMnH ky gl ivc
ltkwauxy TIk nhIN[
? kuJ AMimRqDwrI isMG kihMdy hn ik Srwb
nhIN pIxI cwhIdI qy Jtkw, m`CI, AWfw Awid
C`k lYxw cwhIdw hY[ Srwb pIx nwl qy jIv
h`iqAw nhIN huMdI[ ies dI ikauN mnwhI hY?
- Srwb pIxI is`K rihq mrXwdw Anuswr
iek nSw hY[ jo buDI mlIn krdI hY[ ies
leI vrqxI AXog hY[is`K-mq jIv ihMsw dy Poky
vihmI isDWq nUM nhIN mMndw[ AMn-pwxI qy
swg sbzIAW ivc vI jIv hn[ is`K rihq mrXwdw
Anuswr auh isMG TIk AwKdy hn[
? keI AwKdy hn ik AMimRq Ckx qoN 40
idn pihlW ASnwn krky pwT krnw zrUrI hY[
bwAd ivc nhIN?
- pwT AMimRq C`kx qoN pihlW vI kIqw
jw skdw hY pr bwAd ivc qy zrUrI hY[ idnW
dI igxqI mukr`r krnI ieh vihm hY[
? guru swihb qy iSkwr Kyfdy rhy hn qy
hux keI is`K mws Kwx dy ivru`D ikauN rOlw
pwauNdy hn?
boDIAW, jYnIAW qy vYSnvW dy Acyq Asr
kwrn is`KI qoN Axjwx is`K mws ivru`D rOlw
pwauNdy hn[
? AKMf pwT dw kI ArQ hY?
Lgwqwr pwT ijs nUM sMpUrn krn qoN pihlW
ikqy vI ru`ikAw nw jwvy[
? kI koeI dwhVI ktw jW Srwb pIx vwlw
pwT kr skdw hY?
- pwT krn dI iksy nUM vI koeI mnwhI
nhIN[ pr dUijAW nUM pwT kyvl rihq-vwn is`K
hI suxw skdw hY[
? j`t, K`qrI, CINbw, nweIN, bwhmx, qy
rwmgVIey, bgYr AMimRq Cky BwvyNN dwhVI munI
hovy lMgr ivc syvw kr skdy hn pr mzHbI,
rmdwsIey, sWhsI qy bwjIgrW nUM bgYr AMimRq
Cky sMqW dy lMgr ivc syvw nhIN krn idqI
jWdI[ ikauN?
- is`K mq CUq Cwq nUM nhIN mMndw[ guru
Amrdws jI vloN clweI mrXwdw ArQ pMgq dw
Bwv hI CUq Cwq ivru`D prcwr krn dw sI[
jo CUq Cwq mMndw hY auh mn-mqIAw hY[ ieiqhwsk
gurduAwirAW ivc AYsw nhIN huMdw[
? bwxI ivc AwauNdw hY “jyqy dwxy An
ky jIAW bwJ nw koie” Aqy dUjy QW AwauNdw
hY: Gut Gut jIAW Kwvxy bgy nw khI An AQvw,
dieAw jwxy jIAw kI, jW jIA dieAw pRvwn[
kI ieh ivroDI ivcwr nhIN?
- iblkul ieh ivroDI ivcwr nhIN[ gurmiq
isDWq Anuswr “jIAW kw Ahwr jIA” hY ies leI
An-pwxI AQvw Kwx vwly sB pdwrQ guris`K nUM
C`k lYxy cwhIdy hn[
“Kwxw pIxw piv`qr hY[”
jIA dieAw nUM jwnx dI loV hY “nwnk jIQ
aupwiekY” AQvw jIA qy dieAw dw ArQ nwm jpxw
hY[ jo nhIN jpdw auh Awqm-GwqI hY[ “nwm
n jpY Awqm-GwqI” pSU pMCIAW nUM nw mwrn
nwl jIA qy dieAw nhIN ho skdI[ ieh jYnIAW
qy vYSnoAW dw isDWq hY[ is`KI isDWq nhIN[
“Gut Gut jIA Kwvxy” ivc guru mhwrwj ny T`gI
nUM nMgw kIqw hY[ bglw A`KW mIt ky Awpxy
iSkwr dI qwV ivc rihMdw hY auh f`fIAW m~CIAW
nUM DoKw idMdw hY[ auh bglw swP nhIN kwlw
nwg qy DoKybwj hY[
? “koaU iksI kau rwj n dyh hY[ jo lY
hY inj bl sy lyh hY[” Aqy rwj n mwl mn sor[
pRspr ivroDI qu`kW nhIN?
- koaU iksI kau rwj” vwlI pMgqI gurbwxI
nhIN ieiqhws dI hY[ ijs ivc ieiqhwsk scweI
ibAwn kIqI hoeI hY[
“jor nw rwj mwl mMn sor”[ ivc sRI guru
nwnk dyv jI ny rUhwnIAq dy pMDwaUAW nUM
aupdys idMidAW At`l scweI ibAwn kIqI hY
ik ik mnu`K dI qwkq ADUrI hY Akwl purK dI
ikRpw (ndr-krm) qoN ibnHW koeI kwrj isDI
nhIN ho skdI[
? kI prcwr PyrIAW smyN sRI gurU nwnk
dyv jI nUM BwSw dI sm`isAw pyS nhIN AwauNdI
rhI?
- nhIN[ auh hvweI jhwz jW ryl g`fI qy
sPr nhIN krdy sn[ pYdl cldy sn[ hr bwrW
kohW qy BwSw bdl jWdI hY pr A`glI BwSw dw
ipClI nwl sbMD huMdw hY mwmUlI Prk huMdw
hY[ ies leI pYdl c`lx vwlw hr nwl lgdI
BwSw nUM AwswnI nwl smJ ky smJw skdw hY[
ies qrHW hzwrW mIlW dI BwSw sbMDq hI huMdI
hY[ ijs nwl koeI AOkV pyS nhIN AwauNdI[
? jy swrIAW is`K jQybMdIAW pMQ dI Awzwd
rwjsI hsqI leI jdo jihd krn l`g jwx qW pMjwb
dw mslw CyqI hl ho skdw hY? quhwfw kI ivcwr
hY?
- quhwfI g`l qW TIk hY pr is`K lIfrW
dI ‘kursI-BuK’ qy kyNdr srkwr dI kutl-nIqI
pMjwb dy Amn ivc rukwvt bxI hoeI hY[
? kI koeI s`jx pMjwbI huMidAW pMjwb,
pMjwbI qy pMjwbIAq dw ivroDI bx ky dyS-Bgq
ho skdw hY?
- nhIN, auh qW sgoN dyS gdwr hY[
? BwrqI ivDwn ivc zwq-pwq nUM mMnx dw
koeI Tos sbUq hY?
- ivDwn ivc kuJ zwqIAW leI nOkrIAW qy
AsYNblI dIAW sItW Awid leI rwKvyN h`k hn[
ies qoN v`fw hor kI sbUq ho skdw hY[
? kysIN ASnwn krn l`igAW kMGw kysW ivc
nhIN rih skdw[ kI ies qrHW rihq BMg nhIN
huMdI?
- kysW qoN bgYr bwkI kikAW ivcoN jy
kuJ smyN leI srIr qoN A`f ho jwvy qW rihq
BMg nhIN huMdI[ bSrqy ik kuJ Ckx qoN pihlW
aus nUM dubwrw Dwrn kr ilAw jwvy[
? hir kI pauVI dw kI ArQ hY?
- 1. sq-sMgq qy gur-Sbd dy igAwn duAwrw
Awqmw nUM pRmwqmw vl lY jwx dI sIVHI[
2. AMimRq srovr dI auh pauVI jo hirmMdr
swihb dy ipCly pwsy du`K BMjnI v`l hY[
? is`KW nUM vihm, Brm, jwdU-tUxy, qvIq,
Dwgy mMnxy cwhIdy hn jW nhIN? keI is`K
vI BUq kFwaux leI vfBwg isMG dy fyhry qur
pYNdy hn[
- iehnW pKMfW qy vihmW dw is`KI ivc
koeI QW nhIN[ vfBwg isMG, DIr mlIAw sI[
ijnHW dw is`KW ny bweIkwt kIqw hoieAw hY[
gurU ky is`K vfBwg isMG nUM nhIN mMndy[
? Srwb jW koeI nSw krky gurU gRMQ swihb
dy hjUr koeI jw skdw hY jW nhIN[
- Srwb dw nSw krky gurU gRMQ swihb dy
hjUr iblkul nhIN jwxw cwhIdw[
? kI iksy muslmwn hotl vwly qon jW muslmwn
dy GroN gurU kw is`K pRSwid Ck skdw hY?
- jy Kwxy ivc ‘ku`Tw Swml nw hovy Aqy
auh jgq jUT qMbwkU dI vrqoN nw krdw hovy
qW pRSwd Ckx dw koeI hrz nhIN[
? jy koeI bwhmx isgrt bIVI vrqdw hovy
qW aus dy h`QoN guris`K koeI SYA lY ky Kw
skdw hY jW nhIN?
- kuVI mwr qy nVI mwr nwl gur-is`K nUM
nhIN vrqxw cwhIdw[
? hirmMdr swihb kuJ purbW qy jlO sjwieAw
jWdw hY[ ies dI kI mhwnqw hY Aqy kI hux
vI sjwieAw jWdw hY?
- jlO sjwaux dw rUhwnIAq nwl koeI sbMD
nhIN[ ieh kyvl sRI drbwr swihb dI Swn SOkq
dw pRgtwvw hY[ijs qoN swDwrn bu`DI dy mnu`K
pRBwvq vI huMdy hn[ieh swl ivc Cy vwr Ajy
vI sjwieAw jWdw hY[
? lwvW vyly jo cVq cVwvw huMdw hY auh
gRMQI dw huMdw hY jW gurduAwry dw?
cVq gurduAwry dI huMdI hY[
? keI gurduAwirAW dy syvwdwr bwhr ipMfW
ivcoN du`D pRSwdy augrwh ky ilAwauNdy hn[
kI ieh mrXwdw TIk hY?
- ies dw rihq mrXwdw ivc koeI izkr nhIN[
? kI AKMf pwT vyly dyg dysI GI dI hI
bnwauxI cwhIdI hY?
- rihq mrXwdw Anuswr auqm GI dI vrqoN
krnI cwhIdI hY[ Awm qOr qy gurduAwirAW
ivc dysI GI dI hI dyg huMdI hY[
? kI kwrn hY ik sRI mwn mwstr qwrw isMG
jI bwry vI keI s`jx BulyKy ivc hn?
- auhnW ny kWgrsIAW qy ivroDIAW dIAW
dlIlW hI suxIAW hoxIAW hn[ mwstr qwrw isMG
jI dy swQI iksy pMQ drdI nwl auhnW dw vwh
nhIN ipAw hoxw[
? ies qu`k dw ArQ d`sx dI ikrpw krnI:
“sB mih vrqY ieko soeI[ gur pRswdI
pRgt hoeI[[
- swirAW ivc ieko Akwl purK dI joq vrq
rhI hY[ ies dI SnwKq gurU dI ikRpw duAwrw
huMdI hY[
? sihj-pwT nUM v`D qoN v`D ikqny idn
l`gdy hn qy G`t qoN G`t ikqny idnW ivc Bog
pwauxw cwhIdw hY?
- idnW dI qy smyN dI koeI igxqI muk`rr
nhIN[ jdoN AwswnI nwl pwT ho jwvy qW bgYr
vKq ivcwry AwpxI shUlq nUM muK r`K ky Bog
pw lvo[
? jy iksy dI Gr vwlI AMimRq nw Ckxw
cwhy qW kI aus nUM jbrdsqI AMimRq CkwieAw
jw skdw hY jW nhIN?
AMimRq ipAwr qy SrDw nwl iml skdw hY[
jbrdsqI krnI TIk nhIN[ aus nUM smJwauxw
Xog hY[
? kI is`KI mirXwdw ivc iek swrqw nhIN
Aw skdI?
- is`KW dIAW A`f-A`f sMprdwvW sBw suswietIAW
qy Kwlsw pMQ dy numwieMidAW ny 4 swl imhnq
krky iek swrqw ilAwaux leI is`K rihq mrXwdw
dw KrVw iqAwr kIqw ijs nUM SromxI gu: pR:
kmytI ny pRkwSq kIqw[ keI aus Anuswr vI
nhIN cldy[
? kI ies nwsqkqw dy hV Agy is`K Drm
Tihr skygw?
- nwsqk qy Awsqk sdw hI rihMdy hn[
Drm qy scweI dI sdw ij`q huMdI hY[ ies
leI Kwlsw pMQ cVHdI klw ivc jwvygw[
? kI kwrn hY ik is`K kOm koeI AMgryzI
A^bwr nhIN k`F skI?
- bhuqy is`K gurU dy dsy ‘mwrg’ Anuswr
dsvMD nhIN k`Fdy [AMgryzI AKbwr ihMdusqwn
tweImz is`KW ny SurU kIqI sI[ pYsy dI Gwt
kwrn mzbUrn ibrly nUM dyxw ipAw[
? SromxI kmytI dy keI mulwzm Srwb pIx
l`g gey hn[ ikauN?
- ikauNik keI Srwb pIx vwly mYNbr vI
bx gey hn[
“ivnwS kwly ivpRIq bu~DI”
? keI is`K ‘rihrws’ ivc pVHdy hn, “ibSn
Bgq kI ieh Pl hoeI[ AwiD ibAwiD CvY sky
nw koeI[[kI ies dw ieh mqlb hoieAw ik swfy
gurU ivSnUM BgqI nUM mMndy sn?
- gurU mhwrwj iek Akwl qoN ibnHW iksy
nUM nhIN mMndy[ ivSnUM BgqI vwlI ieh cOpeI
rwm kQw dy AMq ivc drj hY ijs ivc rwm kQw
Bwv ivSnUM BgqI dw mhwqm d`isAw hoieAw hY[
jo mD-kwlIn ilKx SYlI sI[ ies dw gur-mq
isDWq nwl sbMD nhIN[
gurU klgIDr ipqw Awpxy isDWq
nUM ieM\ spSt krdy hn:
mYN nw gnySh ipRQm mnwaU[[ ikSn ibSn
kbhUM nw iDAwaUN]
bwhmxw dy Asr hyT, snwqnI is`K audwsI,
inrmxy jW fyrdwr dy Asr hyT ieh cOpeI ‘rihrws’
ivc pVHdy sn[ vrqmwn is`K rihq mirXwdw
Anuswr ieh rihrws dw AMg nhIN[
? gurU gRMQ swihb ivcoN hukm-nwmw Kby
pwsy auqoN hI ikauN ilAw jWdw hY[ kI bwkI
bwxI nhIN?
sB bwxI pivqr hY pr hukm lYx dI mrXwdw
pMQ ny jo bxweI hY aus Anuswr hI c`lxw cwhIdw
hY[
? idl krdw hY ik AMimRq Ck ky isMG sj
jWvw pr &Oj ivc rih ky rihq r`KxI bVI
AOKI hy[ kI kIqw jwvy?
POj ivc rihq r`KxI koeI AOKI nhI[ cwr
bjr kurihqW qoN bcxw hY Aqy pMj kkwr dI
rihq rKxI hY[ ijs bwry koeI pwbMdI nhIN[
? kI koeI AKMf pwTI pwT smyN ieSwry
nwl iksy pwTI nUM bulw skdw hY?
- nhIN[ nyVy bYTy hjUrIey dw kMm hY
ik auh dUjy pwTI nUM smW vyKky bulwvy[
? mYnUM bVw fr lgdw huMdw sI[ mYN nwm-DwrIAW
dy gurduAwry geI, BweI jI ny d`isAw, qUM
AWfy Kwxy C`f dy cuVYlW qoN fr lgxw bMd
ho jwaU[ mYN AWfy Kwxy bMd kr idqy pr koeI
Prk nhIN ipAw[ hux myrw Kwx nUM jIA krdw
hY KwvW jW nw, mYnUM ikqy ShId qMg nw krn?
shId qW cOrwsI dy gyV qoN rihq huMdy
hn, auh iksy nUM qMg nhIN krdy[ bwkI cuVylW
dw vihm huMdw hY[ jo mMnx vwilAW nUM frwauNdIAW
hn[ gur-is`KW dy nyVy kuJ nhIN AwauNdw[
AWfy Kwx dw ies nwl koeI sbMD nhIN[
? sOx smyN jW ASnwn smyN ikRpwn nUM
AMg-sMg r`Kx bwry ivsQwr nwl d`so?
- AMg-sMg dw Bwv srIr dy iksy AMg dy
nyVy hox qoN hY[ ikrpwn bwhmxw dy jnyaU
vWg vihm nhIN[ ‘Kwlsw’ idRV inscy dw mwlk
hY[ ihMdU Drm vWg k`cw Dwgw nhIN jo AYvyN
hI tu`t jWdw hY[
? 1699 dI ivswKI qoN pihlW lok isMG
qy kOr dy nwvW dI vrqoN krdy sn?
hW krdy sn pr bwkwiedw vrqx dI mrXwdw
gurU goibMd isMG jI ny hI kwiem kIqI[
? ieQy pMj ipAwirAW ny AMimRq Ckwaux
l`igAW isiKAw idqI ik ‘mws’ nhIN Kwxw cwhIdw
qy mws Kwx vwly dI sMgq vI nw kro[ aus
dy h`Q dw nw Kwau[ ies bwry cwnxw pwau?
- auh pMj ipAwry iksy fyry ivcoN Awey
hoxy hn, nhIN qW hr guris`K nUM pqw hY ik
is`K rihq mrXwdw Anuswr Jtkw Ckxw mnHW nhIN,
ku`Tw mnHW hY[ auhnW isMGW nUM bynqI kro
ik pMQ dI pRvwixq rihq mrXwdw dy KrVy qoN
au`lt nw c`lx[
? zwq pwq nUM mMnxw qy mVHIAW nUM pUjxw
glq hY pr swfIAW bu`FIAW nhIN mMndIAW qy
nw hI h`tdIAW hn[ sgoN swnUM mUrK smJdIAW
hn[ auhnW dy mrn dw ieMqzwr kIqw jwvy jW
aunHW nUM smJwieAw jwny?
- gur-is`KI ipAwr qy pRcwr dw Drm hY[
iksy dy mrn dI AkWKSw nhIN krnI cwhIdI[
bwr bwr, dlIl nwl smJOx dw Xqn jwrI r`Kxw
cwhIdw hY[
? keI is`K vfBwg isMG, rwDw svwmIAW,
kbrW qy swDW sMqW dy firAW vl n`sy jWdy
hn[ iesdw kI kwrn?
- auhnW nUM gur-Sbd dw igAwn nhIN qW
hI BMBl-Busy Kw rhy hn[ Akwl purK, auhnW
qy rihm krn[
? myrw Brw svyry nhw ky aus qoN bwAd
Agrb`qI lgwky pihlW mwqw, bwbw vfBwg isMG
qy iek A`DI hor Poto nUM DUP idMdw hy[
iPr vyhVy ivc p`iTAW vwlI mSIn, pSUAW, pSUAW
vwlw vrWfw dI bwhI dy dohNw koilAW nUM DUUUuP
dy ky aus nUM trYktr auyqy tMg idMdw hY[
kI ies qrHW krnw iek is`K leI TIk hY? DUP
dI vrqoN iks leI krnI cwhIdI hY?
- ieh sB vihm hn qy mnmq hY[ iek guris`K
leI ds gurU swihbwn qy gurU gRMQ swihb qoN
ibnW iksy hor auqy XkIn nhIN r`Kxw cwhIdw[
is`K leI koeI mwqw jW bwbw vfBwg isMG koeI
ArQ nhIN r`Kdy[
ijQy sMgqW dw iek`T hovy auQy DUP dyx
nwl vwqwvrx ivc sugMDI ho jWdI hY[ hor
ies dI koeI mhq`qw nhIN[
? AsW dohW BrwvW ny kys r`Ky hoey hn
pr AMimRq nhIN CikAw hoieAw[ AsIN gurU
gRMQ ivc vI XkIn krdy hW[ kI AsIN is`K
AKvwaux dy h`kdwr hW?
- is`K dw ivSlySx hY jo kyvl ds gurU
gRMQ swihb au`qy hI ivSvws r`Ky qy mnmqIAW
vWgUM swry dyvI dyviqAW qy pIrW PkIrW au`qy
ivSvws nw krdw iPry[
? kI koeI AMimRqDwrI cInI jW k`c dy
brqn ivc cwh pwxI pI skdw hY?
- ikauN nhIN[ bwhmxw vwlw vihm nhIN
krnw cwhIdw[ gurU kw isMG qy bwhmxw dw
vihm k`tx leI Awpxy cmVy dy buk ivc hI pRSwd
lYNdw hY[auN\ srb loh dy brqn vDyry guxkwrI
hn[
? cMfI dI vwr dw pwT idn dy ikhVy smyN
krnw cwhIdw hY?
- jdoN mrzI kro, koeI bMdS nhIN[ pr
inhMg isMG Awm qOr qy idn Fly hI krdy hn[
? is`K mq Anuswr pMj AYb ikhVy hn?
ijnW qoN bcxw cwhIdw hY?
- corI, XwrI, jUAw, JUT qy Srwb[
? kI koeI is`K BMg pI skdw hY? inhMg
isMG ikauN pINdy hn?
- is`K rihq mrXwdw Anuswr BMg pIxI ivvrjq
hY[ inhMg isMGW ivc pRclq hY[
? keI swDU sMq BMg pI ky ibRqI iekwgr
krky smwDI lwauNdy hn[ kI BMg pIx nwl vDyry
iDAwn juVdw hY?
- nSy nwl qy hoS hI nhIN rihMdI[ jo
hoS jW Akl itkwxy nw hovy qW igAwn AvsQw
pRwpq hI nhIN huMdI[ jo smwDI qy iekwgrqw
leI jrUrI hY[
? keI isK vI jwdU-tUxy qy Dwgy qvIqW
nUM mMndy hn[ ikauN?
- ikauNik auhnW nUM gurbwxI dw igAwn
nhIN[ auh pKMfIAW dy Fhy cVHy hoey hn[
? kVwh pRSwd qoN ibnw pqwsy, Coly, lMgr
jW hor pRSwd nUM ki ikRpwn Byt krnI cwhIdI
hY?
- kVwh pRSwd qoN ibnw pqwsy, Coly, lMgr
jW hor pRSwd nUM vI ikRpwn-Byt krn dI mrXwdw
hY[ purwqn isMG qW jl Ckx l`igAW vI ikRpwn
Byt kirAw krdy sn[
? ivAwh dw smW Aqy sMXog kI DuroN ilKy
huMdy hn?
- is`K isDWqW Anuswr sMswr dw hr kMm
"r`bI" hukm Anuswr ho irhw hY[
ivAwh dw smw sMXog vI DuroN hI huMdy hn[
smw-sMjog nIXq krn leI mnu`K jo AwpxI Akl
dI vrqoN krky cMgy-mMdy dw inrxw krdw hY[
ieh igAwn vI r`bI bKSS qy hukm hY[
? suxdy hW ik bwrW kohW qy dIvw blxw
hY[ ies dw kI mqlb hY?
- bwrW kohW qy dIvw blxw, qbwhI nwl
vloN dy ivrly hox v`l sMkyq hY[ jug-grdI
kwrn A`gy keI vwr Aijhw hoieAw hY[ qy A`goN
vI AYsw ho skdw hY[
? rwDw suAwmI < nUM iek Em boldy
hn, jdoN ik gurduAwirAW ivc iek ENkwr boilAw
jWdw hY[ SuD aucwrx kI hY?
- rwDw suvwcI iek SUn-vwdI mq
hY[ auh jogIAW vWg Kt-c`kr ivMnH ky iksy
Anh`d-Sbd dI Duxkwr sunx ivc XkIn r`Kdy
hn[ auhnW dw Awpxw ricAw gRMQ swr-bcn hY[
auh gurU gRMQ swihb pr Brosw nhIN r`Kdy[
inrMkwrIAW vWg gurbwxI dI ivAwiKAw AwpxI
mrjI Anuswr krdy hn[ jo gurmq ivr`uD hY[
is`K-mq nwl auhnW dw koeI sbMD nhIN[ auh
jo mrjI aucwrn krn[ gurmq Anuswr < dw
SuD aucwrx 'iek ENkwr' hI hY[ ijs dI sp`Stqw
BweI gurdws jI ny vwrW ivc kIqI hY[
? kI AMimRqDwrI is`K nUM dwhVI Aqyy
isr dy kysW ibnw gupq AMgW dy rom k`txy
vI mnW hn jW nhIN? kI AMimRqDwrI bIbIAW
BrvitAW dy vwl ktvw skdIAW hn jW nhIN?
- kyvl AMimRqDwrI is`K nUM nhIN blik
hr gur is`K b`cy nUM isr qoN pYrW qk romW
dI byAdbI krnI ivvrjq hY[ hr gur is`K b`cy
dy jmWdrU kysW dI sMBwl is~KI ivDwn hY[
B`dx jW muMfn krvwaux dI sKq mnwhI hY[
? kI koeI AMimRqDwrI Ax-ivAwihAw lVkw
iksy lVkI nwl dosqI r`K skdw hY?
- ikauN nhIN ijvyN mnu`K AwpxI mW, BYx
qy hor irSqydwr lVkIAW nwl im`qrqw r`Kdw
hY[ iesy qrHW iksy nwl BI dosqI r`KI jw
skdI hY[ bSrqy ik aus dy mn ivc mMd-Bwvnw
nw hovy[
? sMgrWd sUrj dy pujwrIAW dw ivSyS idn
hY[ is`K pMQ ivc dyvI dyviqAW dy iqauhwr,
sMgRWd, misAw, iQqI, vwr, mnxy ivvrjq hn[
iPr sMgrWd nUM ivSySqw ikauN?
- ies ivc koeI S`k nhIN ik sMgrWd
sUrj dyvqy dI pRsqS dw idn hY[ sMgrWd vwly
idn gurduAwirAW ivc dIvwn sjdy hn[ gurbwxI
dw pRcwr huMdw hY[ gurbwxI dy igAwn dI
pRwpqI kwrn auh gurmq dw idn hI bx jWdw
hY[ sMgrWd nUM piv`qr mMnx vwly vihmI lok
vI is`KI dwiery ivc Aw jWdy hn[ jdoN swrI
sMgq rl ky pVHdI hY:
"mwhw idvs mUrq Bly ijn kau ndr
kryie[ nwnk mMgy drs dwn ikrpw kro hry["
qW Awpy hI sMgrWd iQqW Awid syvn dw
KMfn ho jWdw hY[ gurvwk vI hY "iQqI
vwrI syvy mugD gwvwr"
? mYN kuJ qoN 'sYNcIAW dw pwT kr rhI
hW[ Gr dy do iqMn jxy pwT kr rhy hW[ AsIN
iek iek jxw poQI nUM iqMn cwr vwrI lY ky
bYT ky pVH ky iPr bMd kr idMdy hW[ ies
ivc koeI byAdbI qy nhIN[
- koeI byAdbI nhIN[ sgoN qusIN ieko
poQI qoN vDyry s`jx keI vwr pwT krky guru
mhwrwj dIAW vDyry KuSIAW pRwpq kr rhy ho[
iksy pRkwr dw vihm gurmq ivc ivvrjq hY[
blivMdr isMG, ipMf blhfw, dsUhw (huiSAwrpur)
? AMgryzW vloN vMf vyly Kwlsqwn dI
nINh r`KxI byhqr nhIN sI?
- ijs isDWq Anuswr pwiksqwn bixAw
sI[ aus Anuswr "is`K styt" bxwaux
leI is`K bhu-igxqI dw koeI ielwkw vI mOjUd
nhIN sI[
? keI fwktr 'lwl mMjn" nwm dw dMdW
dw mMjn idMdy hn[ ijs ivc qMbwkU ipAw huMdw
hY[ dvweI dy BulyKy keI isK vI ieh vrq
lYNdy hn[ ies dw kOx izmyMvwr hY?
- hr gur is`K nUM bwzwrI dvweI KrIdx
ligAW qs`lI kr lYxI cwhIdI hY ik aus ivc
qMbwkU nw ipAw hovy[
? mYN jwxkwrI cwhuMdI hW ik keI BUq
pryq kFx vwly iksy ibmwr nUM vihm pw idMdy
hn ik aus dy BrwvW BrjweI jW pqI jW pqnI
vloN qvIq pw idqy hn[ kI ieh TIk hI Kvw
idqy jWdy hn?
- ieh iek vihm hY[ sgoN BUqW dIAW KyfW
krn vwilAW qon bc ky rihxw cwhIdw hY[ auh
aulU dI svwh Kvw ky, gugl DuKe ky jW hVql
Awid iksy FMg nwl KuAw ky bImwr nUM vDyry
bImwr jwxw cwhIdw[ bImwr dw shI fwktrI
ielwj krvwauxw cwhIdw hY[
? AMimRqsr ikhVIAW ikhVIAW QwvW vyKx
vwlIAW hn[ auhvW nUM ikvyN vyK skdy hW?
- sRI hirmMdr swihb drSn krn nwl sB
kuJ ivc hI Aw jWdw hY[ jy quhwfw mqlb sRI
AMimRqsr dy ieiqhwsk sQwnW qoN hY qW hirMmMdr
qy sRI Akwl q^q swihb qoN ielwvw gu: QVw
swihb, gurduAwrw twhlI swihb, sMqoKsr, gurduAwrw
bbyksr swihb, gurduAwrw sRI rwmsr swihb,
nyVy hI sRI suKmnI swihb aucwrn dw sQwn
byr swihb, gurduAwrw guru ky mihl, gurduAwrw
loh gVH swihb, gurduAwrw cOrsqI AtwrI, ipplI
swihb, gurduAwrw diSnI ifauVI, nyVy guru
ki vfwlI, sMnH swihb bwsrky qy iChrtw swihb,
dUjy pwsy gurduAwrw nwnk sr vyrkw, koTw
swihb v`lw, dmdmw swihb ay gurduAwrw sMgrwxw
swihb sQwn hn[ iehnW qoN ibnW, bwbw gurbKS
isMG, bwbw dIp isMG, bwbw bsMq isMG dy ShId
gMj qy bwbw Atl jI dI Xwdgwr ivc bixAw guurduAwrw
Aqy qyjw isMG smuMdrI hwl, guru rwm dws
invws, mMjI swihb hwl, isK imaUzIAm, AkwlI
PUlw isMG dw burj, Bgq pUrn isMG dw ipMglvwVw
qy mhwrwjw rxjIq isMG dw mhl, qy Kwlsw kwlj
qy guru nwnk dyv XUnIvristI kuJ vyKx Xog
sQwn hn[ swry gurduAwirAW dy drSn qy hor
AsQwn vykx leI kuJ idn AMimRqsr rihxw jrUuurI
hY[
? krvw cOQ dw vrq rK ky iksy gRMQI qoN
aus dI khwxI suxnI TIk hY?
- nhIN ieh mn mq hY[ krvw cOQ dw vrq
rKxw hI isK AsUlW dy ivru`D hY.
? kI koeI isK lVkw hor iksy zwq dI lVkI
nwl AnMd kwrj krvw skdw hY?
- hW krvw skdw hY[ is`KW ivc zwq pwq
nUM koeI QW nhIN[
? kI gurisK Awm hwlq ivc isr qy swPw
jW CotI dsawr sjw skdw hY?
- hW sjw skdw hY[
? isKW ivc j`tW dy gurduAwry, rwmgVHIAW
dy, nweIAW dy, CINibAW, mjHbIAW dy rmdwsIAW
dy bxny SurU ho gey hn[ kI zwq brwdrIAW
dy nwvW qy gurduAwry bxwauxy jwiez hn?
- iksy brwdrI dy nwm auqy iblifMg auswr
ky aus ivc guru gRMQ swihb dw pRkwS krn
nwl srb sWJw gurduAwrw nhIN bx jWdw auQy
guru gRMQ swihb dy huMidAW vI bRwrI-vwd
pRDwn rhygw qy zwq pwq dI bdbU AwauNdI rhygI
jo gurmq dy muFly AsUlW dy ivruD hY[ aus
AsQwn qy sOVI soc vwly hr vkq kwbz hoxgy
ijs krky gurbwxI dw shI pRcwr nhIN ho skygw[
ies leI brwdrIAW dy nwm qy ADwrq gurduAwry
nhIN hoxy cwhIdy[ 'eyk ipqw eyks ky hm
bwrk…'
? AwzwdI leI idqIAW kurbwnIAW dw vyrvw
idqw hY pr ihMdUAW muslmwvW vloN idqIAW
kurbwnIAW dw vyrvw nhIN idqw?
kurbwnI dyx vwly isK 97 PI sdIy bwkI
3% ihMdU qy muslmwnW dI kurbwnI kyvl 3 PI
sdI hY[
? s`cKMf sRI hjUr swihb holy dw muh`lw
k`Fx ligAW b`kry dI blI ikauN idqI jWdI
hY? aus dy KUn dw iqlk swrI sMgq ikauN
lwauNdI hY?
- blI dyxI ihMdU rIqI hY[ auh Awpxy
dyvI dyviqAW ijvyN kwlkw BYroN Awid nUM
mMnx vwly koeI jwnvr mwr ky auhnW dIAW mUrqIAW
dy mUMhW nUM lhU lwauNdy hn qy vYSno dyvI
nUM mMnx vwly mws Kwx dy ivroDI hn[ gurmq
dohW vihmW nUM nhIN mMndI[ ies leI hjUr
swihb koeI blI nhIN idqI jWdI sgoN holy
dw mh`lw k`Fx smyN Aqy hor purbW smyN vihmW
qoN mn nUM piv`qr krn leI bkry Jtkw ky KUn
msqk nUM lw ky guru goibMd isMG jI mhwrwj
dy aus piv`qr ieiqhwsk kOqk dI Xwd nUM qwzw
kIqw jWdw hY jdoN nMdyV ivc pRvyS kridAW
hI sB qoN pihlW bMdy bYrwgI dy fyry dy rwKvyN
bkry Jtkw ky mwDo dws bYrwgI qoN bMdw isMG
bhwdr bxn dw aupdyS idqw sI[
? AnMdpur swihb holy dw muh`lw k`Fx
smyN bkrw Jtkw ky SsqrW nUM lhU dw iqlk
ikauN lwieAw jWdw hY[ jdoN ik isKW leI
iqlk lwauxw mnHw hY?
- ies dw Twk auqr qW inhMg isMG hI dy
skdy hn, ijnHW dy dl ivc ieh mrXwdw pRc`lq
hY[ vYsy SsqrW dw siqkwr qy Ssqr-pUjw dI
mrXwdw dl Kwlsw ivc pRclq hY[ Jtkw qy BMg
dl Kwlsw ivc Awid kwl qoN hr-mn ipAwry rhy
hn[ ijs dw izkr Bw: rqn isMG BMgU ny pRwcIn
pMQ pRkwS ivc kIqw hY[ Bw: rqn isMG BMgU
BweI mihqwb isMG mIrW kotIey dy poqry sn,
ijnHW ny klgIDr ipqw dy kr-kmlW qoN AnMdpur
swihb AMimRq pwn kIqw hoieAw sI[
ies qoN ieh spSt huMdw hY ik dl Kwlsw
(bu`Fw dl) ivc klgIDr ipqw dy smyN dI pRclq
mrXwdw Anuswr vrqoN kIqI jWdI hY[ auhnW
dw pihrwvw vI ies dI puSti krdw hY[
Ssqr nUM lhU dw iqlk, ihdUMAW vwlw
mQy nUM lwaux vwlw iqlk nhIN sgoN Kwlsw
swjx dy aus smyN dw idRS swhmxy ilAwaux
dw icMn hy ik guru goibMd isMG jI dI cMfI,
muridAW nUM jIvn dyx leI KUn mMgdI hY[
jo qRY-kwl s`q hY[
? iek sMq dy fyry ivc mjHbI is`Kw leI
AMimRq dw A`f bwtw iqAwr kIqw igAw[auh kihMdy
hn ieh purwxI mrXwdw hY[ jy ieh gl TIk
hY qW ieh dso ik ieh mrXwdw kdoN clI sI?
- auh glq kihMdy hn[ guru goibMd isMG
jI mhwrwj ny ieko bwty ivc AMimRq Ckx dI
mrXwdw pRclq kIqI hY[
ijhVy mjHbIAW leI vKrw bwtw iqAwr krdy
hn, auh guru ky isK nhIN[ auh swDW dy cyly
hn, jo idKwvy lei AMimRq pRcwr krdy hn,
vwsqv ivc auh pMjW ipAwirAW dy isDWq auqy
Brosw nhIN rKdy[auh Awpxy fyry dy mhMq
nUM srb-au`c mMndy hn[
- gur isK bxn leI pihlI Srq hI ieh hY ik
auh CUq-Cwq nw mMny[ bgYr zwqI iBMn Byd
dy guru kw lMgr pMgq ivc bYT ky Cky Aqy
sMgq ivc bgYr zwqI mulkI iBMn-Byd dy bYT
ky gur aupdyS gRihx kry[ bcy, ibrD, iesqrI
mrd dw vI koeI iBMn-Byd nhIN hY[
? AMimRq iqAwr krn vyly ikhVIAW ikhVIAW
bwxIAW pVHIAW jWdIAW hn?
- jpu, jwp, suDw sv`eIey, bynqI cOpeI,
qy AnMd[
? keI fyry dwr swD, AwpxI aumr qoN dUxI
aumr vwilAW qo mQy itkwauNdy hn pUjw dw
Dwn vI Kw lYNdy hn, Awp ivhlV huMdy hn pr
rb dy nwm qy T`gI vI kr lYNdy hn[ qMg idl
qy loBI nI huMdy hn[ pr mws Kwx vwilAW nUM
kuqy AwKdy hn[ kI auhnW dI isiKAW auqy
Aml krvw cwhIdw hY?
- quhwnUM swDW sMqW dI AKOqI isiKAW
auqy iDAwn dyx dI QW guru nwnk dyv jI dI
isiKAw auqy Aml krnw cwhIdw hY[ mhwrwj
dw Purmwn hY:- 'lbu kuqw kUV cUhVw T`g KwDw
murdwr[' AQvw 'Gwl Kwie ikC hQoN dyie['
nwnk rwh pCwxY syie["
mws Kwx vwlw nhIN loB krn vwlw k`uqw
huMdw hY[ ivhlV nhIN h`QIN ikrq krn vwlw
r`b dw rwh lB skdw hY[
|